designoverlay: show | hide | 30% | 60% | 90%

Op de bres voor auteursrecht

10/02 - Vanmiddag om 16.15 uur wordt de wet auteurscontractenrecht besproken in de Tweede Kamer. We zijn daar met zoveel mogelijk schrijvers aanwezig om te laten zien dat we dol zijn op contracten en regels, als ze rechtvaardig zijn voor zowel ons als de uitgevers. In verband met de veiligheidsprocedure aan de poortjes kunnen we tot uiterlijk 16.00 uur naar binnen, dus wees op tijd met legitimatie op zak. Teken sowieso de petitie en lees het boekje over auteursrecht ter inspiratie. En voor de hardcore informatie dit interview met FLA-jurist Annemarie van Toorn; alles wat je altijd wilde weten over auteursrecht. 

Annemarie van Toorn is de juridische vraagbaak van de FLA. In het eerste deel van onze serie over auteursrecht vroegen we haar al het hemd van het lijf. Nu de nieuwe auteurscontractenrechtwet bij de Tweede Kamer ligt, willen we daar eens het fijne van weten. 

[caption id="attachment_1110" align="alignright" width="197"]Annemarie van Toorn Annemarie van Toorn[/caption]

Hoe zit het auteursrecht nu in elkaar?

‘In Nederland hoef je een idee of artikel niet te deponeren, wij hebben geen copyright. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld moet je ieder kunstwerk registeren, het moet daarvoor tastbaar zijn op papier of scherm. Dat heeft als voordeel dat er absoluut geen twijfel over kan zijn van wie het kunstwerk is, maar als nadeel dat je een idee niet kan registreren. In Nederland daarentegen is auteursrecht een economisch goed; je krijgt niet alleen een vergoeding voor verrichte werkzaamheden maar ook aanspraak op verdere exploitatiemogelijkheden. Dit stoelt op de gedachte dat schrijven bijzonderder is dan bijvoorbeeld koffie telen. Een koffieteler kan geen aanspraak maken op het uiteindelijke product, een schrijver wel. Hiermee zorg je voor behoud van culturele diversiteit en geef je makers een impuls om te blijven maken.

Maar de wet die we nu hebben moet nodig een update krijgen; deze komt nog uit 1912. Het Instituut voor Informatierecht van UvA heeft dit al in de jaren negentig aangezwengeld. In 1999 hield professor Hugenholz zijn oratie met de titel ‘Sleeping in bed with the enemy’. Dat kan gelezen worden als een rapport over wat in de huidige wet zou moeten veranderen en resulteerde uiteindelijk in een commissie auteursrecht die langzaam maar zeker tot een nieuwe wet kwam, deze ligt nu bij de Tweede Kamer en wordt dinsdag besproken.’

Platformmakers_auteurswet_e-mailbanner

Wat gaat er veranderen als deze wet aangenomen wordt?

‘De reden om de wetgeving te willen veranderen is dat makers in steeds penibeler onderhandelingssituaties terechtkomen. De vraag is hoe individuele makers tegen steeds groter en machtiger wordende onderhandelingspartners te beschermen. Door vast te leggen wat je wel en niet af mag spreken, krijg je minder een David tegen Goliath-situatie. In het wetsvoorstel van juni 2012 stond dat auteursrechthebbenden hun auteursrecht niet zouden kunnen overdragen, alleen een licentie verlenen. Dat idee is in 2 jaar lobbyen gesneuveld omdat het onwerkbaar zou zijn als een auteursrechthebbende te allen tijde het recht zou hebben om exploitatie te verbieden. Dat vonden uitgevers een te groot risico en ik denk dat dat wel klopt.

Wat er nu nog van over is, is voor journalisten van belang. Namelijk dat als je een licentie verleent, dit altijd bij schriftelijke akte moet. Dat betekent dat journalisten met uitgevers per artikel afspraken moeten maken over hoe lang en in welke vorm het auteursrecht bij de kopende partij ligt. Dit gaat niet meer automatisch. Dat zou een einde kunnen maken aan de huidige praktijk waarbij kranten werken met algemene voorwaarden die maar geslikt moeten worden door journalisten. Deze verandering leidt hopelijk tot bewustzijn bij makers en bij kopers over het economisch goed dat auteursrecht is.

Ook het verbod voor beroepsorganisaties op adviezen over tarieven gaat veranderen. Het wetsvoorstel wil een uitzondering maken op prijsafspraken mits beroepsverenigingen en uitgevers samen een ideaal tarief kunnen uitvogelen. Dat lijkt mij een redelijk onmogelijke situatie. Nou was de FLA nooit voorstander van vaste tarieven omdat het risico te groot is dat een minimumtarief automatisch het maximumtarief worden. Minimumtarieven druist bovendien ernstig in tegen contractvrijheid en ondernemersgevoel. Maar wat als minimumtarieven zo door de bodem zakken als nu? Wat is dan politiek wenselijk?’

Wat is voor journalisten van de FLA van belang?

‘Ik denk dat het goed is dat er wettelijke steun in de rug komt. Dat er geen onwetendheid meer kan zijn omdat je elke keer een afspraak moet maken. In de praktijk gebeurt het nu nogal eens dat journalisten pas algemene voorwaarden zien als het werk al gedaan is, of überhaupt nooit. Dat kan dus in de toekomst niet meer. Omdat er ook wettelijk vastgelegd wordt wat wel en niet in zo’n overeenkomst mag staan, voorkom je dat mensen tot in de eeuwigheid hun rechten wegtekenen met zinsneden in het contract als ‘nog onbekende toekomstige exploitatiemogelijkheden’. Dit betekent ook dat je je licentie terug kunt krijgen als de exploitant er niks mee doet; dit gebeurt nog wel eens bij boeken. En mocht het mislopen dan kun je een klacht bij de beroepsorganisatie neerleggen of bij de geschillencommissie. Daarvoor hoef je niet meer naar de rechter, wat vaak duur is of een te grote stap. Het nadeel is natuurlijk dat het meer administratief werk oplevert voor zowel maker als exploitant.’

Wat kunnen we doen?

‘De campagne ‘Een maker moet je niet breken’ lobbyt er vooral voor dat de Tweede Kamer dit dossier snel gaat afhandelen. Het loopt inmiddels bijna twintig jaar en het is tijd om maar eens een wet te maken en zo te zorgen dat belangen van makers nu eindelijk goed behartigd worden. Wij merken op het bureau van de Vereniging van Schrijvers en Vertalers dat de contractpraktijk zich de laatste jaren erg heeft verhard. De petitie die nu al door 11.000 mensen is getekend, werd aangeboden op 13 januari. Er is ook een boekje verschenen dat goed laat zien hoe er op grote schaal misbruik gemaakt wordt van mensen die op creatieve manier input leveren. Dit is naar alle Tweede Kamerleden gestuurd. Wie nog niet getekend heeft, kan uiteraard de petitie onderschrijven en verder kan iedereen dinsdag naar het Binnenhof om met een zo groot mogelijke groep schrijvers te laten zien dat het van belang is om een goede auteurswet te maken.’

Platformmakers_auteurswet_profielafbeelding

 

agenda


    Warning: ksort() expects parameter 1 to be array, null given in /home/fla/domains/ww.fla.nl/public_html/wp-content/themes/netwerkscenario/sidebar-agendaWidget.php on line 37

    Warning: implode(): Invalid arguments passed in /home/fla/domains/ww.fla.nl/public_html/wp-content/themes/netwerkscenario/sidebar-agendaWidget.php on line 39